Tiroid ve Hashimoto'da beslenme danışmanlığı; Hashimoto tiroiditi, hipotiroidi ve hipertiroidi gibi tiroid hastalıklarında kişinin mevcut tıbbi tedavisiyle uyumlu, günlük yaşamına ve beslenme gereksinimlerine göre planlanan kişiye özel bir süreçtir. Beslenme programı oluşturulurken hekim tarafından konulan tanı, mevcut laboratuvar sonuçları, kullanılan tiroid ilaçları, vücut ağırlığı ve vücut kompozisyonu, beslenme alışkanlıkları ve eşlik eden sağlık durumları birlikte değerlendirilir.

Tiroid hastalıklarında herkese uygulanabilecek tek bir “tiroid diyeti” veya “Hashimoto diyeti” bulunmaz. Amaç tiroid hastalığını beslenmeyle tedavi etmek değil; yeterli ve dengeli beslenmeyi sağlamak, kilo yönetimini desteklemek, besin ögesi yetersizliklerini dikkate almak ve kullanılan ilaçlarla beslenme arasındaki etkileşimlere uygun sürdürülebilir bir beslenme düzeni oluşturmaktır.

Tiroid hastalıklarının tanısı, ilaç tedavisi ve tıbbi takibi hekim tarafından yürütülür. Beslenme danışmanlığı tıbbi tedavinin yerine geçmez.

Tiroid Hastalıklarında Beslenmenin Rolü

Tiroid hormonları metabolizma, enerji kullanımı, vücut ısısı ve birçok fizyolojik süreç üzerinde rol oynar. Tiroid fonksiyonlarındaki değişiklikler kişinin enerji gereksinimini, vücut ağırlığını, bağırsak hareketlerini ve günlük yaşamını etkileyebilir.

Beslenme açısından iyot, selenyum, demir, çinko, B12 ve D vitamini gibi besin ögelerinin yeterliliği, genel beslenme düzeni ve kullanılan tiroid ilaçlarının besin veya takviyelerle etkileşimi önem taşıyabilir.

Ancak tiroid hastalığı bulunan herkesin aynı besinleri tüketmesi, aynı besinleri yasaklaması veya vitamin-mineral takviyesi kullanması gerekmez.

Beslenme planı hastalığın adına göre değil, kişinin bireysel gereksinimlerine göre oluşturulmalıdır.

Hashimoto'da Beslenme Danışmanlığı

Hashimoto tiroiditi, bağışıklık sisteminin tiroid dokusuna karşı tepki geliştirdiği otoimmün bir tiroid hastalığıdır ve zaman içerisinde hipotiroidiye yol açabilir.

Hashimoto'nun tanısı ve tıbbi takibi hekim tarafından yapılır. Beslenme danışmanlığında ise hastalığı “iyileştirdiği” veya tiroid antikorlarını kesin olarak düşürdüğü iddia edilen özel diyetler yerine kişinin mevcut beslenme durumu ve gereksinimleri değerlendirilir.

Hashimoto'da beslenme planlanırken özellikle:

• günlük beslenmenin yeterliliği ve çeşitliliği,
• iyot ve selenyum alımı,
• protein ve lif kaynakları,
• hekim tarafından belirlenmiş besin ögesi eksiklikleri,
• kullanılan tiroid ilacı ve beslenme zamanlaması,
• vücut ağırlığı ve vücut kompozisyonu,
• kabızlık veya diğer sindirim sistemi yakınmaları,
• eşlik eden insülin direnci ve diğer metabolik durumlar

dikkate alınabilir.

Danışmanlıkta amaç size internette bulunan standart bir “Hashimoto yasakları” listesi vermek değildir. Mevcut tıbbi tedaviniz, beslenme alışkanlıklarınız, vücut kompozisyonunuz, günlük yaşamınız ve varsa eşlik eden metabolik durumlar birlikte değerlendirilerek uygulanabilir bir beslenme programı oluşturulur.

Programın evde ailenizle aynı sofraya oturmanızı, iş yaşamınızı veya sosyal hayatınızı gereksiz yere kısıtlamaması hedeflenir.

Hashimoto Diyeti Var mı?

Hashimoto hastalarının tamamına uygulanabilecek tek bir “Hashimoto diyeti” bulunmamaktadır.

İnternette Hashimoto için glutensiz, süt ürünsüz veya çok sayıda besin grubunun tamamen çıkarıldığı beslenme programlarıyla karşılaşılabilir. Ancak kişinin sağlık durumu değerlendirilmeden uygulanan geniş kapsamlı eliminasyonlar beslenme çeşitliliğini gereksiz yere azaltabilir.

Hashimoto'da beslenme programı kişinin enerji ve besin ögesi gereksinimleri, beslenme alışkanlıkları, kullanılan ilaçlar, vücut ağırlığı ve eşlik eden sağlık durumlarına göre bireyselleştirilmelidir.

Hashimoto'da Gluten Kesilmeli mi?

Hashimoto tanısı tek başına herkesin glutensiz beslenmesi gerektiği anlamına gelmez.

Çölyak hastalığı bulunan kişilerde glutensiz beslenme gereklidir. Buğday alerjisi veya hekim tarafından değerlendirilmiş başka bir tıbbi durum varsa beslenme buna göre düzenlenebilir.

Ancak yalnızca Hashimoto tanısı nedeniyle herkese katı ve uzun süreli glutensiz diyet uygulamak standart bir yaklaşım değildir.

Gereksiz kısıtlamalar beslenme çeşitliliğini azaltabileceğinden kişinin gerçekten ihtiyaç duyduğu değişikliklerin belirlenmesi önemlidir.

Hipotiroidide Beslenme Danışmanlığı

Hipotiroidi, tiroid hormonlarının yetersiz olduğu bir durumdur. Hashimoto hipotiroidinin önemli nedenlerinden biri olmakla birlikte her hipotiroidi Hashimoto değildir.

Hipotiroidide beslenme danışmanlığında kişinin enerji gereksinimi, vücut ağırlığı ve vücut kompozisyonu, bağırsak düzeni, fiziksel aktivitesi, mevcut beslenme alışkanlıkları ve kullandığı tedavi birlikte değerlendirilir.

Beslenme programında:

• yeterli enerji ve protein alımı,
• sebze, meyve ve lif kaynakları,
• sıvı tüketimi,
• iyot ve diğer mikro besinlerin yeterliliği,
• tiroid ilacıyla beslenme zamanlaması,
• gerekiyorsa kilo yönetimi

kişinin ihtiyaçlarına göre ele alınabilir.

Hipotiroidide çok düşük kalorili ve uzun süreli kısıtlayıcı diyetler yerine yeterli, dengeli ve sürdürülebilir bir beslenme düzeni oluşturmak hedeflenir.

Hipertiroidide Beslenme Danışmanlığı

Hipertiroidi, tiroid hormonlarının normalden fazla üretildiği bir durumdur. Graves hastalığı hipertiroidinin nedenlerinden biridir.

Hipertiroidide metabolik hızdaki artış bazı kişilerde istemsiz kilo kaybı ve beslenme gereksinimlerinde değişikliklerle birlikte görülebilir.

Bu nedenle kişinin vücut ağırlığındaki değişimler, enerji ve protein gereksinimi, beslenme yeterliliği, kullanılan ilaçlar ve eşlik eden sağlık durumları dikkate alınarak beslenme planlanabilir.

Buradaki amaç hipertiroidiyi besinlerle tedavi etmek değildir. Hipertiroidinin tanı ve tıbbi tedavisi ilgili hekim tarafından yürütülür.

Tiroid Hastalıklarında İyot, Selenyum ve Diğer Besin Ögeleri

Tiroid sağlığı denildiğinde en sık gündeme gelen konulardan biri vitamin ve mineral takviyeleridir. Ancak “tiroide iyi gelir” düşüncesiyle kontrolsüz takviye kullanmak doğru değildir.

İyot

İyot tiroid hormonlarının üretimi için gereklidir. Bununla birlikte hem yetersiz hem de aşırı iyot alımı tiroid açısından önem taşıyabilir.

Özellikle Hashimoto gibi otoimmün tiroid hastalıklarında yüksek miktarda iyot içeren ürünlerin veya iyot takviyelerinin kontrolsüz kullanılması uygun değildir.

ABD Ulusal Diyabet ve Sindirim ve Böbrek Hastalıkları Enstitüsü (NIDDK), Hashimoto hastalığında yüksek miktarda iyot içeren deniz yosunları ve iyot takviyelerinin hipotiroidiyi etkileyebileceğine dikkat çekmektedir.

Selenyum

Selenyum tiroid hormon metabolizmasında görev alan minerallerden biridir. Ancak bu durum Hashimoto tanısı bulunan herkesin selenyum takviyesi kullanması gerektiği anlamına gelmez.

Öncelikle kişinin günlük beslenme yeterliliği değerlendirilmelidir. Takviye gereksinimi ise kişinin sağlık durumu ve ilgili sağlık profesyonellerinin değerlendirmesi doğrultusunda belirlenmelidir.

Demir, B12 ve D Vitamini

Tiroid hastalığı bulunan kişilerde mevcut demir, B12 veya D vitamini durumunun ayrıca değerlendirilmesi gerekebilir.

Ancak bu besin ögelerinin takviye edilmesi Hashimoto'nun doğrudan tedavisi olarak görülmemelidir. Hekim tarafından saptanmış bir eksiklik varsa uygun tedavi ve beslenme düzeni birlikte ele alınabilir.

Tiroid İlacı Kullanırken Beslenmede Nelere Dikkat Edilmeli?

Hipotiroidi tedavisinde kullanılan levotiroksinin emilimi yemeklerden ve bazı besin veya takviyelerden etkilenebilir.

Özellikle kişinin ilacı hangi saatte kullandığı, kahvaltı zamanı ve kullandığı demir veya kalsiyum içeren takviyeler günlük beslenme düzeni oluşturulurken dikkate alınmalıdır.

Bu nedenle beslenme danışmanlığında kişinin:

• ilaç kullanım zamanı,
• kahvaltı düzeni,
• kahve tüketimi,
• vitamin-mineral takviyeleri,
• günlük öğün saatleri

birlikte değerlendirilebilir.

İlaç dozu veya reçete edilen kullanım şekli diyetisyen tarafından değiştirilmez. İlacın kullanımı konusunda reçete ile hekim ve eczacı önerileri esas alınmalıdır.

Tiroid Hastalıklarında Kilo Yönetimi

Özellikle hipotiroidi ve Hashimoto tanısı alan kişilerde en sık karşılaşılan sorulardan biri “Tiroid hastalığım varken kilo verebilir miyim?” sorusudur.

Tiroid fonksiyonları kilo yönetimini etkileyebilir; ancak vücut ağırlığı yalnızca tiroid hormonları tarafından belirlenmez.

Kişinin:

• enerji alımı,
• beslenme alışkanlıkları,
• fiziksel aktivitesi,
• uyku düzeni,
• vücut kompozisyonu,
• kullanılan ilaçları,
• eşlik eden insülin direnci veya diğer metabolik durumları

da birlikte değerlendirilmelidir.

Bu nedenle hipotiroidide kilo yönetimini yalnızca kaloriyi mümkün olduğunca azaltmaya dayandırmak yerine kişinin gereksinimlerini karşılayan ve uzun vadede sürdürülebilen bir beslenme düzeni oluşturmak daha uygundur.

Tiroid hastalığıyla birlikte insülin direnci de bulunuyorsa İnsülin Direncinde Beslenme içeriğinden bu konudaki ayrıntılara ulaşabilirsiniz.

Guatr ve Tiroid Nodüllerinde Beslenme

Guatr, tiroid bezinin büyümesini ifade eder ve farklı nedenlerle ortaya çıkabilir. Tiroid nodülleri ise hekim tarafından değerlendirilmesi ve gerektiğinde takip edilmesi gereken yapılardır.

Beslenmenin tiroid nodüllerini ortadan kaldırdığı veya guatrı tedavi ettiği söylenemez.

Bu durumlarda beslenme danışmanlığında kişinin genel beslenme yeterliliği, iyot alımı ve varsa eşlik eden metabolik sorunları değerlendirilerek kişiye uygun bir beslenme düzeni oluşturulabilir.

Guatr ve tiroid nodüllerinin tanı ve tıbbi takibi ilgili hekim tarafından yapılmalıdır.

Tiroid ve Hashimoto Beslenme Danışmanlığı Nasıl İlerler?

1. Beslenme ve Sağlık Öyküsünün Değerlendirilmesi

İlk görüşmede kişinin hekim tarafından konulan tanısı, mevcut beslenme alışkanlıkları, günlük yaşamı, kilo geçmişi, fiziksel aktivitesi ve kullanılan ilaçlar değerlendirilir.

Varsa hekim tarafından istenmiş mevcut laboratuvar sonuçları (örneğin TSH, serbest T4 ve gerekli durumlarda diğer tetkikler) beslenme planlaması açısından dikkate alınabilir.

2. Kişiye Özel Beslenme Programının Oluşturulması

Hazır bir “Hashimoto diyeti” veya standart tiroid listesi uygulanmaz.

Beslenme programı kişinin sağlık durumu, besin ögesi gereksinimleri, çalışma saatleri, aile düzeni ve beslenme alışkanlıklarına göre oluşturulur.

Amaç kişinin diyet uğruna günlük yaşamını değiştirmesi değil, beslenme programının kişinin hayatının olağan akışına uyum sağlamasıdır.

3. Beslenme ve İlaç Zamanlamasının Düzenlenmesi

Tiroid ilacı kullanan kişilerde günlük beslenme düzeni oluşturulurken ilacın kullanım zamanı ve olası besin-takviye etkileşimleri dikkate alınır.

İlaç tedavisinde herhangi bir değişiklik yapılmaz.

4. Düzenli Takip

Takip görüşmelerinde beslenme programının uygulanabilirliği, vücut ağırlığı ve vücut kompozisyonundaki değişimler, beslenme yeterliliği ve günlük yaşamda karşılaşılan güçlükler değerlendirilir.

Gerektiğinde beslenme programı kişinin değişen ihtiyaçlarına göre güncellenir.

Tiroid ve Hashimoto Beslenme Danışmanlığı Kimler İçin Uygundur?

Beslenme danışmanlığı:

• Hashimoto tiroiditi tanısı bulunan,
• hipotiroidi tanısı bulunan,
• hipertiroidi veya Graves hastalığı nedeniyle tıbbi takip altında olan,
• tiroid hastalığıyla birlikte kilo yönetimine ihtiyaç duyan,
• tiroid hastalığıyla birlikte insülin direnci veya başka metabolik durumları bulunan,
• tiroid ilacı kullanırken beslenme düzenini doğru planlamak isteyen,
• standart yasak listeleri yerine kişiye özel bir beslenme programı oluşturmak isteyen

kişiler için planlanabilir.

Tiroid hastalığı şüphesi bulunan ancak henüz tanı almamış kişilerde öncelikle tıbbi değerlendirme yapılmalıdır.

Amacımız Uzun Bir Hashimoto Yasakları Listesi Vermek Değildir

Hashimoto veya hipotiroidi tanısı almak kişinin gluten, süt ürünleri, baklagiller veya başka besin gruplarını otomatik olarak hayatından çıkarması gerektiği anlamına gelmez.

Gereksiz besin yasakları yerine kişinin gerçekten ihtiyaç duyduğu değişiklikleri belirlemek danışmanlığın temel yaklaşımıdır.

Kişinin evde ailesiyle aynı sofraya oturabilmesi, iş yaşamını sürdürebilmesi ve sosyal hayatının beslenme nedeniyle gereksiz yere kısıtlanmaması önemlidir.

Hedef kısa süre uygulanıp bırakılacak katı bir diyet değil, uzun vadede sürdürülebilecek yeterli ve dengeli bir beslenme düzeni oluşturmaktır.

Tiroid hastalıkları dışındaki klinik beslenme hizmetleri için Hastalıklarda Beslenme Danışmanlığı sayfasını inceleyebilirsiniz.

Ankara'da Tiroid ve Hashimoto Beslenme Danışmanlığı

Ankara'da tiroid diyetisyeni, Hashimoto beslenme danışmanlığı, Hashimoto diyeti veya hipotiroidide beslenme desteği arayan kişiler için danışmanlık süreci standart bir diyet listesi hazırlamak üzerine kurulmaz.

Ankara Çankaya/Çukurambar'daki merkezde yüz yüze tiroid ve Hashimoto beslenme danışmanlığı kapsamında kişinin mevcut tanısı, hekim tarafından istenmiş laboratuvar sonuçları, kullanılan ilaçlar, beslenme alışkanlıkları, vücut kompozisyonu ve günlük yaşamı beslenme açısından birlikte değerlendirilir.

Tiroid hastalığının tıbbi takibi ve ilaç tedavisinin düzenlenmesi ilgili hekim tarafından yürütülür.

Sık Sorulan Sorular

Hashimoto'da ne yenmemeli?

Hashimoto tanısı bulunan herkes için geçerli tek bir yasaklı besin listesi yoktur. Gereksiz yere çok sayıda besin grubunu çıkarmak yerine kişinin sağlık durumu ve beslenme gereksinimleri değerlendirilmelidir.

Hashimoto hastaları glutensiz beslenmeli mi?

Hashimoto tanısı tek başına herkesin glutensiz beslenmesi gerektiği anlamına gelmez. Çölyak hastalığı veya gluten/buğdayla ilişkili başka bir tıbbi durum varsa beslenme buna göre düzenlenmelidir.

Hipotiroidide kilo verilebilir mi?

Hipotiroidi bulunan kişilerde de kişiye uygun kilo yönetimi planlanabilir. Tiroid hastalığının tıbbi takibinin yanında beslenme, fiziksel aktivite, vücut kompozisyonu ve eşlik eden metabolik durumlar birlikte değerlendirilmelidir.

Hashimoto'da selenyum takviyesi şart mı?

Hayır. Hashimoto tanısı tek başına selenyum takviyesi kullanılması gerektiği anlamına gelmez. Takviye gereksinimi bireysel olarak değerlendirilmelidir.

Hashimoto'da iyot kullanılmalı mı?

İyot tiroid hormonlarının üretimi için gereklidir ancak fazla miktarda iyot da sorun oluşturabilir. Özellikle yüksek doz iyot içeren takviyeler kişinin kendi kararıyla kullanılmamalıdır.

Tiroid ilacıyla kahve içilebilir mi?

Levotiroksinin emilimi yiyecek ve içeceklerden etkilenebilir. İlacın kullanım zamanı konusunda reçete ile hekim ve eczacı önerileri esas alınmalıdır. Kahve ve kahvaltı düzeni buna göre planlanabilir.

Guatr veya tiroid nodülü beslenmeyle geçer mi?

Beslenmenin guatr veya tiroid nodüllerini ortadan kaldırdığı söylenemez. Bu durumların tanısı ve takibi hekim tarafından yapılmalıdır.

Beslenme tiroid ilacının yerini alabilir mi?

Hayır. Beslenme danışmanlığı hekim tarafından belirlenen tiroid tedavisinin yerine geçmez. İlaç tedavisinin başlanması, değiştirilmesi veya bırakılması ilgili hekimin değerlendirmesiyle yapılmalıdır.

Tiroid ve Hashimoto Beslenme Danışmanlığı İçin Randevu

Hashimoto, hipotiroidi, hipertiroidi veya diğer tiroid hastalıklarında mevcut tıbbi tedavinizle uyumlu, günlük yaşamınıza göre planlanmış ve gereksiz besin yasaklarından uzak bir beslenme düzeni oluşturmak amacıyla kişiye özel beslenme danışmanlığı planlanabilir.

Ankara Çankaya/Çukurambar'daki merkezde yüz yüze beslenme danışmanlığı hakkında bilgi almak ve randevu oluşturmak için Diyetisyen Emel Yılmaz İletişim sayfasından ulaşabilirsiniz.

Yazar Hakkında

Diyetisyen Emel Yılmaz, 2012 yılında Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü'nden Şeref Öğrencisi olarak mezun olmuştur. Gazi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Beslenme ve Diyetetik Anabilim Dalı'nda yüksek lisans eğitimini tamamlamıştır.

Hacettepe Üniversitesi İhsan Doğramacı Çocuk Hastanesi, Hacettepe Üniversitesi Onkoloji Hastanesi, Ankara Üniversitesi İbn-i Sina Hastanesi ve Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde klinik stajlarını tamamlamıştır.

Ankara Üniversitesi İbn-i Sina Hastanesi, Karabük İl Sağlık Müdürlüğü, T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü Obezite, Diyabet ve Metabolik Hastalıklar Daire Başkanlığı ve Altındağ Sağlıklı Hayat Merkezi'nde klinik ve saha diyetisyeni olarak görev almış; kamu ve klinik alanda uzun yıllar deneyim kazanmıştır.

Türkiye'ye Özgü Beslenme Rehberi (TÜBER)'nde “Sağlıklı Vücut Ağırlığının Sağlanması ve Korunması” bölümünün yazarları arasında yer almıştır.

Halen Ankara Çankaya/Çukurambar'daki Diyetisyen Emel Yılmaz Beslenme ve Diyet Danışmanlık Merkezi'nde kişiye özel, bilimsel temelli beslenme danışmanlığı sunmakta; çalışmalarında uygun durumlarda fonksiyonel beslenme yaklaşımından yararlanmaktadır.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Hashimoto, hipotiroidi, hipertiroidi, Graves hastalığı, guatr ve tiroid nodüllerinin tanı, takip ve tıbbi tedavisi ilgili hekim tarafından yürütülmelidir. İlaç veya takviye kullanımındaki değişiklikler ilgili sağlık profesyonelleri tarafından değerlendirilmelidir. Beslenme danışmanlığı tıbbi tanı ve tedavinin yerine geçmez.