SIBO'da beslenme danışmanlığı, hekim tarafından SIBO tanısı konmuş kişilerde sindirim sistemi belirtileri, besin toleransı, günlük beslenme düzeni ve olası beslenme yetersizliklerinin kişiye özel değerlendirilmesini kapsar. Beslenme yaklaşımı SIBO'nun tıbbi tedavisinin yerine geçmez; gerektiğinde hekim tarafından yürütülen tedaviye eşlik edecek şekilde planlanır. Amaç, gereksiz ve uzun süreli besin kısıtlamalarından kaçınırken kişinin yeterli ve dengeli beslenmesini sürdürmek, semptomlarla ilişkili besinleri belirlemek ve uygun olduğunda kısıtlanan besinleri kontrollü biçimde yeniden beslenmeye eklemektir.

Şişkinlik, gaz, karın ağrısı, ishal veya kabızlık gibi yakınmalar SIBO'da görülebilmekle birlikte bu belirtiler yalnızca SIBO'ya özgü değildir. Bu nedenle SIBO tanısı ve gerekli tıbbi değerlendirme hekim tarafından yapılmalıdır. Beslenme danışmanlığı ise tanı sonrasında kişinin mevcut tedavisi, beslenme durumu, günlük yaşamı ve bireysel toleransları dikkate alınarak yürütülür.

SIBO Nedir, Beslenme Neden Önemlidir?

SIBO (Small Intestinal Bacterial Overgrowth), ince bağırsakta bakteri yükünün ve/veya dağılımının normalden farklı hale gelmesiyle ilişkilendirilen bir klinik tablodur. Şişkinlik, gaz, karın ağrısı, ishal ve bazı kişilerde kabızlık gibi sindirim sistemi belirtileriyle seyredebilir.

SIBO'nun belirtileri, tanı yöntemleri ve beslenmeyle ilişkisi hakkında daha ayrıntılı bilgi için SIBO Nedir? Düşük FODMAP Beslenme Rehberi yazımızı inceleyebilirsiniz.

Beslenme, SIBO'nun tek başına tedavisi değildir. Ancak kişinin semptomlarının yönetilmesi, yeterli ve dengeli beslenmenin korunması ve gereksiz besin kısıtlamalarının önlenmesi açısından tıbbi sürece eşlik eden önemli bir destek olabilir.

Özellikle kişinin kendi kendine uyguladığı uzun süreli ve çok kısıtlayıcı diyetler zaman içerisinde beslenme çeşitliliğinin azalmasına ve bazı besin ögelerinin yetersiz alınmasına yol açabilir. Bu nedenle SIBO'da amaç mümkün olduğunca fazla besini çıkarmak değil, kişinin gerçekten ihtiyaç duyduğu ölçüde ve süreyle beslenmesini düzenlemektir.

SIBO'da Beslenme Danışmanlığı Nasıl Planlanır?

SIBO'da herkese uygulanabilecek tek bir standart beslenme programı bulunmaz. Aynı tanıya sahip iki kişinin semptomları, tolere ettiği besinler, bağırsak alışkanlıkları ve günlük yaşamı birbirinden oldukça farklı olabilir.

Bu nedenle danışmanlık süreci kişinin mevcut durumuna göre aşamalı olarak planlanır.

1. Detaylı Beslenme Öyküsü ve Değerlendirme

İlk görüşmede kişinin günlük beslenme düzeni ayrıntılı biçimde değerlendirilir.

Bu değerlendirmede;

• günlük öğün düzeni,
• şişkinlik ve gazla ilişkilendirilen besinler,
• ishal veya kabızlık durumu,
• besin toleransları,
• daha önce uygulanan eliminasyon diyetleri,
• kilo değişimleri,
• mevcut hastalıklar,
• hekim tarafından başlanmış tedaviler,
• kullanılan ilaçlar ve gerekli durumlarda takviyeler,
• mevcut laboratuvar sonuçları

bir bütün olarak ele alınır.

Amaç yalnızca “hangi besinleri çıkarmalıyız?” sorusuna cevap vermek değildir. Kişinin mevcut beslenmesinin semptomlarla nasıl ilişkili olduğunu ve yeterli beslenmenin nasıl sürdürülebileceğini değerlendirmek sürecin temelini oluşturur.

2. Kişiye Özel Beslenme Planının Oluşturulması

SIBO'da bazı kişiler belirli fermente olabilen karbonhidratlara karşı daha hassas olabilir. Ancak bu durum herkeste aynı değildir.

Bu nedenle internetten bulunan uzun “yasak besin listeleri” yerine kişinin mevcut toleransları değerlendirilir.

Beslenme programı kişinin;

• günlük yaşamına,
• çalışma saatlerine,
• evdeki beslenme düzenine,
• sosyal yaşamına,
• mevcut semptomlarına,
• enerji ve besin ögesi gereksinimlerine

uygun biçimde hazırlanır.

Amaç kişinin hayatını beslenmeye göre yeniden düzenlemesi değil, beslenme planının kişinin gerçek yaşamına uyum sağlamasıdır.

3. Gerektiğinde Düşük FODMAP Yaklaşımının Değerlendirilmesi

SIBO tanısı alan her kişinin otomatik olarak Düşük FODMAP diyeti uygulaması gerekmez.

Ancak belirgin şişkinlik, gaz ve bağırsak yakınmaları bulunan bazı kişilerde, uygun değerlendirme sonrasında geçici ve kişiselleştirilmiş bir Düşük FODMAP yaklaşımından yararlanılabilir.

Düşük FODMAP diyeti bir “ömür boyu beslenme modeli” değildir.

Genellikle belirli bir süre uygulanan kısıtlama aşamasının ardından tolere edilen besinlerin yeniden belirlenmesini amaçlayan kontrollü bir süreçtir.

Düşük FODMAP yaklaşımının nasıl uygulandığını, hangi besinlerin değerlendirildiğini ve yeniden ekleme aşamasını ayrıntılı olarak Düşük FODMAP Diyeti Nedir? Yasaklı Besinler Listesi ve Örnek Menü rehberimizde inceleyebilirsiniz.

4. Eliminasyon Sonrası Besinlerin Yeniden Eklenmesi

SIBO beslenmesinde en sık karşılaşılan sorunlardan biri, kişinin kendisini daha iyi hissettiği için çok sayıda besini uzun süre tüketmemeye devam etmesidir.

Oysa eliminasyon yaklaşımının önemli bir bölümü yeniden ekleme (reintroduction) aşamasıdır.

Uygun zamanda ve kontrollü şekilde besinlerin yeniden denenmesiyle kişinin hangi besinleri, hangi miktarlarda tolere edebildiği değerlendirilir.

Böylece amaç giderek daha fazla besini yasaklamak değil, mümkün olduğunca çeşitli ve sürdürülebilir bir beslenme düzenine geri dönmektir.

Eliminasyon ve yeniden ekleme yaklaşımının temel prensipleri için Eliminasyon Diyeti içeriğimizi de inceleyebilirsiniz.

5. Olası Beslenme Yetersizliklerinin Değerlendirilmesi

Uzun süren sindirim sistemi yakınmaları ve gereğinden fazla kısıtlanmış diyetler kişinin yeterli beslenmesini zorlaştırabilir.

B12 vitamini, demir ve diğer bazı mikro besin ögelerinin durumu kişinin klinik tablosuna göre hekim tarafından istenen laboratuvar sonuçlarıyla birlikte değerlendirilebilir.

Buradaki amaç rastgele takviye kullanmak değildir.

Öncelikle kişinin beslenme yeterliliğini ve çeşitliliğini koruyacak bir program oluşturmak hedeflenir. Laboratuvar sonuçlarına göre tıbbi tedavi veya takviye gerektiren durumlarda ilgili hekim değerlendirmesi esas alınır.

6. Öğün Düzeni ve Günlük Yaşamın Değerlendirilmesi

SIBO'da yalnızca hangi besinlerin tüketildiği değil, kişinin genel beslenme düzeni de önemlidir.

Gün boyunca sürekli atıştırmak, çok hızlı yemek yemek, kişinin toleransının üzerinde porsiyonlar tüketmek veya düzensiz öğün alışkanlıkları bazı kişilerde sindirim yakınmalarını etkileyebilir.

Bu nedenle danışmanlık sırasında;

• öğün sıklığı,
• porsiyonlar,
• yemek yeme hızı,
• sıvı tüketimi,
• günlük hareket,
• uyku düzeni

gibi kişinin genel yaşam alışkanlıkları da değerlendirilir.

7. Düzenli Takip ve Beslenme Planının Güncellenmesi

SIBO'da beslenme danışmanlığı tek görüşmede verilen sabit bir “yasaklar listesi” değildir.

Kişinin belirtileri ve besin toleransları zaman içerisinde değişebilir. Bu nedenle takip görüşmelerinde mevcut program yeniden değerlendirilir.

Gerektiğinde bazı besinlerin miktarı değiştirilir, kısıtlanan besinler kontrollü biçimde yeniden denenir ve kişinin beslenme çeşitliliğinin artırılması hedeflenir.

SIBO Neden Tekrarlayabilir?

SIBO bazı kişilerde tekrar görülebilir. Bunun arkasında gastrointestinal motiliteyi etkileyen durumlar, bazı anatomik faktörler veya eşlik eden hastalıklar gibi farklı nedenler bulunabilir.

Bu nedenle yalnızca besinleri kısıtlamaya odaklanmak her zaman yeterli değildir.

SIBO'nun tekrarlamasıyla ilişkili mekanizmaları daha ayrıntılı anlattığımız SIBO Neden Sürekli Tekrarlar? yazımızdan konu hakkında daha fazla bilgi edinebilirsiniz.

Altta yatan tıbbi nedenlerin değerlendirilmesi ve tedavisi hekimin sorumluluğundadır. Beslenme danışmanlığı ise kişinin bu süreçte yeterli ve dengeli beslenmesini sürdürebilmesine yardımcı olacak şekilde planlanır.

SIBO'da Beslenme Danışmanlığı Kimler İçin Uygundur?

Bu danışmanlık özellikle;

• hekim tarafından SIBO tanısı konmuş,
• tanı sonrasında beslenmesini nasıl düzenleyeceğini bilmeyen,
• belirli besinlerle şişkinlik veya gaz yakınmaları artan,
• çok sayıda besini kendi kendine beslenmesinden çıkarmış,
• Düşük FODMAP uygulamış ancak yeniden ekleme aşamasında desteğe ihtiyaç duyan,
• uzun süreli kısıtlamalar nedeniyle beslenme çeşitliliği azalmış,
• mevcut tıbbi sürecine uygun kişiselleştirilmiş bir beslenme programı oluşturmak isteyen

kişiler için değerlendirilebilir.

SIBO tanısı bulunmayan ancak uzun süredir devam eden sindirim sistemi şikayetleri olan kişilerin öncelikle hekim tarafından değerlendirilmesi önemlidir.

SIBO'da Amacımız Daha Fazla Besini Yasaklamak Değildir

SIBO tanısı sonrasında kişiler internette birbirinden oldukça farklı beslenme listeleriyle karşılaşabilir.

Bir listede yasaklanan bir besinin başka bir listede serbest olması kafa karışıklığı yaratabilir. Bunun temel nedenlerinden biri, besin toleranslarının kişiden kişiye değişebilmesidir.

Bu nedenle danışmanlığın amacı mümkün olduğunca uzun bir yasak listesi oluşturmak değildir.

Amaç; semptomları dikkate alırken yeterli beslenmeyi korumak, gereksiz kısıtlamaları azaltmak ve kişinin tolere ettiği mümkün olan en geniş besin çeşitliliğine ulaşmasını desteklemektir.

Sık Sorulan Sorular

SIBO'da diyet tek başına yeterli midir?

Hayır. Beslenme SIBO'nun tıbbi tedavisinin yerine geçmez. SIBO'nun tanısı ve gerekli tıbbi tedavisi hekim tarafından yürütülür. Beslenme danışmanlığı, kişinin beslenme durumunu ve semptomlarla ilişkili besin toleranslarını değerlendirmek amacıyla tıbbi sürece eşlik edebilir.

SIBO'da herkes Düşük FODMAP diyeti yapmalı mı?

Hayır. Düşük FODMAP yaklaşımı her SIBO tanısı alan kişi için otomatik olarak gerekli değildir. Kullanılıp kullanılmayacağı kişinin semptomlarına, mevcut beslenmesine ve bireysel gereksinimlerine göre değerlendirilmelidir.

Düşük FODMAP diyeti ne kadar süre uygulanır?

Düşük FODMAP uzun süreli bir yasak listesi olarak tasarlanmamıştır. Uygun kişilerde kısa süreli kısıtlama aşamasını kontrollü yeniden ekleme ve kişiselleştirme aşamaları izler. Süre kişinin durumuna göre değişebilir.

SIBO tekrarlar mı?

Evet, SIBO bazı kişilerde tekrar görülebilir. Tekrarlamayla ilişkili olabilecek altta yatan tıbbi faktörlerin değerlendirilmesi hekim tarafından yapılmalıdır. Beslenme tarafında ise gereksiz uzun süreli kısıtlamalardan kaçınılarak yeterli ve sürdürülebilir bir beslenme düzeni oluşturulması hedeflenir.

SIBO'da probiyotik kullanılmalı mı?

Probiyotiklerin SIBO'daki kullanımı herkese uygulanabilecek standart bir yaklaşım değildir. Ürün, mikroorganizma suşu ve kişinin klinik durumu sonucu etkileyebilir. Bu nedenle kişinin kendi kendine çok sayıda ürün kullanması yerine mevcut durumunun sağlık profesyonelleri tarafından değerlendirilmesi daha uygundur.

SIBO'da hangi yiyecekler yasaktır?

Herkes için geçerli tek bir SIBO yasaklı besin listesi bulunmaz. Kişinin tolere edemediği besinler ve miktarlar değişebilir. Bu nedenle gereksiz yere çok sayıda besinin uzun süre diyetten çıkarılması yerine kişisel toleransın değerlendirilmesi daha uygundur.

Online SIBO beslenme danışmanlığı alabilir miyim?

Online beslenme danışmanlığı, ilgili mevzuat ve hizmet koşullarının uygun olduğu durumlarda görüntülü görüşmeler ve düzenli takiplerle yürütülebilir. Yüz yüze danışmanlık ise Ankara Çankaya/Çukurambar'daki merkezde gerçekleştirilmektedir.

SIBO'da Beslenme Danışmanlığı İçin Randevu

SIBO tanısı sonrasında beslenmenizi nasıl düzenleyeceğiniz konusunda desteğe ihtiyaç duyuyorsanız, mevcut tıbbi süreciniz ve bireysel beslenme gereksinimleriniz birlikte değerlendirilerek kişiye özel bir beslenme programı oluşturulabilir.

Ankara Çankaya/Çukurambar'daki merkezde yüz yüze beslenme danışmanlığı için iletişime geçebilirsiniz.

Beslenme danışmanlığı tıbbi tanı ve tedavinin yerine geçmez. SIBO'nun tanısı ve tıbbi tedavisi hekim tarafından yürütülmelidir.

Yazar Hakkında

Diyetisyen Emel Yılmaz, 2012 yılında Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü'nden Şeref Öğrencisi olarak mezun olmuştur. Gazi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Beslenme ve Diyetetik Anabilim Dalı'nda yüksek lisans eğitimini tamamlamıştır.

Hacettepe Üniversitesi İhsan Doğramacı Çocuk Hastanesi, Hacettepe Üniversitesi Onkoloji Hastanesi, Ankara Üniversitesi İbn-i Sina Hastanesi ve Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde klinik stajlarını tamamlamıştır.

Ankara Üniversitesi İbn-i Sina Hastanesi, Karabük İl Sağlık Müdürlüğü, T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü Obezite, Diyabet ve Metabolik Hastalıklar Daire Başkanlığı ve Altındağ Sağlıklı Hayat Merkezi'nde klinik ve saha diyetisyeni olarak görev almış; kamu ve klinik alanda uzun yıllar deneyim kazanmıştır.

Türkiye'ye Özgü Beslenme Rehberi (TÜBER)'nde “Sağlıklı Vücut Ağırlığının Sağlanması ve Korunması” bölümünün yazarları arasında yer almıştır.

Halen Ankara Çankaya/Çukurambar'daki Diyetisyen Emel Yılmaz Beslenme ve Diyet Danışmanlık Merkezi'nde kişiye özel, bilimsel temelli beslenme danışmanlığı sunmakta; çalışmalarında uygun durumlarda fonksiyonel beslenme yaklaşımından yararlanmaktadır.