Hamilelikte beslenme danışmanlığı, anne adayının gebelik haftasına, gebelik öncesi vücut ağırlığına, kan bulgularına, beslenme alışkanlıklarına ve günlük yaşamına göre kişiselleştirilmiş bir beslenme planının oluşturulmasını amaçlar. Hamile diyetisyeni desteğinde amaç kilo vermeye yönelik standart bir diyet uygulamak değil; gebelik boyunca uygun ağırlık kazanımını, yeterli enerji ve besin ögesi alımını ve bebeğin normal büyüme ve gelişimini destekleyen sürdürülebilir bir beslenme düzeni oluşturmaktır.
Ankara Çankaya/Çukurambar'daki kliniğimde gebelik dönemindeki danışanlarımla yüz yüze çalışıyorum. Hacettepe Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik mezuniyeti, Gazi Üniversitesi yüksek lisans eğitimi ve 12 yılı aşkın kamu ve klinik deneyimim doğrultusunda; beslenme programını yalnızca gebelik haftasına göre değil, anne adayının sağlık durumu, günlük rutini, aile yaşamı, çalışma düzeni ve beslenme alışkanlıklarını birlikte değerlendirerek kişiselleştiriyorum.
Eğitim geçmişim ve mesleki çalışmalarım hakkında ayrıntılı bilgi için Diyetisyen Emel Yılmaz sayfasını inceleyebilirsiniz.
Gebelikte Beslenme Danışmanlığı Neleri Kapsar?
Gebelikte beslenme danışmanlığını yalnızca anne adayına bir diyet listesi verilmesi olarak değerlendirmiyorum. Amaç, gebeliğin farklı dönemlerinde değişebilen ihtiyaçları izlemek ve beslenme programını bu değişikliklere göre uyarlamaktır.
Danışmanlık kapsamında kişinin gereksinimlerine göre;
gebelik öncesi ve mevcut vücut ağırlığının değerlendirilmesi,
gebelik boyunca ağırlık kazanımının izlenmesi,
günlük öğün düzeninin oluşturulması,
yeterli enerji ve protein alımının desteklenmesi,
vitamin ve mineral kaynaklarının değerlendirilmesi,
günlük sıvı tüketiminin düzenlenmesi,
bulantı, kusma ve iştahsızlık dönemlerinde beslenmenin uyarlanması,
reflü ve kabızlık gibi yakınmalarda beslenme düzeninin değerlendirilmesi,
gestasyonel diyabet durumunda beslenmenin tıbbi takiple uyumlu şekilde planlanması,
besin güvenliği konusunda gerekli düzenlemelerin yapılması
ele alınabilir.
Programı oluştururken anne adayının evde, işte ve sosyal yaşamında uygulayabileceği bir sistem kurmaya önem veriyorum. Amaç kişinin hayatını diyete göre değiştirmesi değil, beslenme programının mümkün olduğunca kişinin gerçek hayatına uyum sağlamasıdır.
Hamilelikte Diyetisyene Kimler Başvurabilir?
Hamilelik döneminde diyetisyene başvurmak için mutlaka fazla kilo almak veya gebelik diyabeti gibi bir sağlık sorunu yaşamak gerekmez.
Gebelik planlama döneminden başlayarak gebeliğin farklı dönemlerinde beslenme desteği alınabilir.
Özellikle;
gebelik öncesinde beslenmesini düzenlemek isteyenler,
gebelikte nasıl beslenmesi gerektiğinden emin olmayanlar,
gebelik boyunca uygun ağırlık kazanımını takip etmek isteyenler,
gebeliğe fazla kilolu veya düşük vücut ağırlığıyla başlayanlar,
bulantı, kusma veya iştahsızlık nedeniyle yeterli beslenmekte zorlananlar,
reflü veya kabızlık gibi yakınmaları bulunanlar,
beslenmesinin vitamin ve mineral gereksinimlerini ne ölçüde karşıladığını değerlendirmek isteyenler,
gestasyonel diyabet tanısı alanlar,
günlük yaşamına uygulanabilir bir gebelik beslenme programı oluşturmak isteyenler
kişiye özel beslenme danışmanlığından yararlanabilir.
Gebelik diyetisyeni desteğinin amacı anne adayına mümkün olduğunca fazla yasak koymak değil; anne ve bebeğin gereksinimlerini gözeten, yeterli ve sürdürülebilir bir beslenme düzeni oluşturmaktır.
Hamilelikte Beslenme Neden Önemlidir?
Gebelik süresince annenin enerji ve bazı besin ögelerine olan gereksinimleri değişir. Protein, folat, demir, iyot, kalsiyum ve diğer vitamin-minerallerin yeterli alınması hem annenin beslenme durumunun korunması hem de bebeğin normal büyüme ve gelişiminin desteklenmesi açısından önemlidir.
Ancak gereksinimlerin artması, halk arasında sıklıkla söylendiği gibi “iki kişilik yemek” gerektiği anlamına gelmez.
Aynı şekilde gebelikte sağlıklı beslenmek yalnızca “yasaklı besinler listesine” uymak anlamına da gelmez.
Beslenme planı oluşturulurken;
gebelik haftası,
gebelik öncesi vücut ağırlığı,
gebelik boyunca ağırlık kazanımının seyri,
günlük beslenme alışkanlıkları,
kan bulguları,
fiziksel aktivite,
çalışma ve uyku düzeni,
mevcut sağlık durumları,
kullanılan ilaçlar ve hekim tarafından önerilen takviyeler,
bulantı, kusma, reflü ve kabızlık gibi yakınmalar
birlikte değerlendirilmelidir.
Bu nedenle internette bulunan standart hamilelik diyetleri ve örnek menüler herkes için uygun olmayabilir.
Gebelikte Kilo Yönetimi Nasıl Olmalıdır?
Gebelik döneminde temel amaç kilo vermek değildir. Gebelik öncesindeki vücut ağırlığı ve sağlık durumuna uygun bir ağırlık kazanımı sürecinin desteklenmesi amaçlanır.
Her anne adayının gebelik boyunca aynı miktarda kilo alması beklenmez.
Gebelik öncesindeki beden kütle indeksi, gebelik haftası, tekil veya çoğul gebelik, bebeğin gelişimi ve annenin mevcut sağlık durumu gibi faktörler değerlendirilerek ağırlık kazanımı takip edilmelidir.
Bu nedenle “Hamilelikte kaç kilo almalıyım?” sorusunun herkes için geçerli tek bir cevabı bulunmaz.
Gebelik dönemindeki ağırlık kazanımına ilişkin bilimsel öneriler için American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG) – Pregnancy Weight Gain kaynağını inceleyebilirsiniz.
Fazla Kiloyla Hamile Kaldıysam Diyet Yapmalı mıyım?
Gebeliğe fazla kilolu başlamak, anne adayının kendi başına düşük kalorili veya çok kısıtlayıcı bir diyete başlaması gerektiği anlamına gelmez.
Gebelik öncesi vücut ağırlığı, gebelik haftası, bebeğin gelişimi ve hekimin değerlendirmesi dikkate alınarak uygun ağırlık kazanımının desteklenmesi gerekir.
Amaç yalnızca tartıdaki rakamı kontrol etmek değil; anne ve bebeğin besin gereksinimlerini karşılayan dengeli bir beslenme düzeni oluşturmaktır.
Gebelikte Beslenme Programını Nasıl Hazırlıyorum?
Gebelikte beslenme programının yalnızca kalori hesabından veya hazır bir menü listesinden oluşmaması gerektiğini düşünüyorum.
Danışanlarımla çalışırken programı kişinin gerçek hayatına uyarlamaya önem veriyorum.
Örneğin anne adayının;
sabah kaçta uyandığı,
çalışma saatleri,
evde veya iş yerinde tükettiği öğünler,
ailesiyle birlikte yediği yemekler,
gün içerisindeki açlık ve tokluk düzeni,
sevdiği veya tüketemediği besinler,
bulantı ve koku hassasiyetleri,
uyku düzeni,
sosyal yaşamı
programın uygulanabilirliğini doğrudan etkileyebilir.
Anne adayının ailesinden tamamen farklı yemekler hazırlamasını veya beslenmek için günlük hayatından sürekli ekstra zaman ayırmasını gerektiren bir program sürdürülebilir olmayabilir.
Bu nedenle kişinin hayatını beslenme programına uydurmak yerine beslenme programını mümkün olduğunca kişinin hayatına uyarlamayı hedefliyorum.
İlk Gebelik Diyetisyeni Görüşmesinde Neler Değerlendirilir?
İlk görüşmede öncelikle anne adayının mevcut durumunu ayrıntılı olarak değerlendiriyorum.
Kişinin gereksinimlerine göre;
gebelik haftası,
gebelik öncesi ve mevcut vücut ağırlığı,
gebelik boyunca ağırlık değişimi,
günlük öğün düzeni ve besin tüketimi,
güncel kan tahlilleri,
mevcut sağlık durumları,
gestasyonel diyabet durumu,
kullanılan ilaçlar,
hekim tarafından önerilen vitamin ve mineral destekleri,
bulantı, kusma, reflü ve kabızlık gibi yakınmalar,
sıvı tüketimi,
fiziksel aktivite,
uyku düzeni,
çalışma koşulları ve sosyal yaşam
birlikte değerlendirilebilir.
Bu değerlendirme sonucunda anne adayının günlük yaşamına ve beslenme gereksinimlerine uygun kişiselleştirilmiş bir program oluşturulur.
Takip Görüşmelerinde Neler Yapılır?
Gebelik ilerledikçe gereksinimler, iştah, günlük yaşam ve kan bulguları değişebilir. Bu nedenle başlangıçta hazırlanan beslenme programını değişmez bir liste olarak değerlendirmiyorum.
Takip görüşmelerinde kişinin durumuna göre;
ağırlık kazanımının seyri,
programın uygulanabilirliği,
öğün düzeni,
besin çeşitliliği,
gebelik haftasının ilerlemesiyle değişen ihtiyaçlar,
yeni kan tahlilleri,
iştah değişiklikleri,
bulantı, reflü veya kabızlık gibi yakınmalar,
gestasyonel diyabet varsa kan şekeri izlemleri
yeniden değerlendirilir.
Gerektiğinde beslenme programı güncellenir.
Böylece amaç yalnızca bir kez diyet listesi hazırlamak değil, gebelik sürecindeki değişikliklere uyum sağlayabilen bir beslenme düzeni oluşturmaktır.
Gebelikte Folat, Demir, İyot ve Diğer Besin Ögeleri
Gebelik döneminde bazı vitamin ve minerallerin yeterli alınması özellikle önemlidir.
Folat, erken gebelik döneminde normal fetal gelişim açısından önemli bir besin ögesidir. Demir gereksinimi gebelik boyunca artabilir. İyot ise normal tiroid fonksiyonları ve bebeğin gelişimi açısından önem taşır.
Bunun yanında kalsiyum, D vitamini, B12 vitamini ve diğer besin ögelerinin yeterliliği kişinin beslenme düzenine ve sağlık durumuna göre değerlendirilmelidir.
Burada önemli bir ayrım bulunmaktadır: besin gereksiniminin değerlendirilmesi ile takviye kullanımı aynı şey değildir.
Gebelik döneminde kullanılacak takviyelerin türü ve miktarı kişinin kendi kendine belirlemesi yerine hekim önerisi doğrultusunda planlanmalıdır.
Gebelikte Bulantı, Kusma, Reflü ve Kabızlık
Özellikle gebeliğin ilk dönemlerinde bulantı, kusma, koku hassasiyeti ve iştah değişiklikleri yeterli beslenmeyi zorlaştırabilir.
Gebeliğin ilerleyen dönemlerinde ise reflü ve kabızlık gibi yakınmalar görülebilir.
Beslenme düzeninde kişinin durumuna göre;
büyük öğünler yerine daha küçük öğünlerin denenmesi,
tolere edilebilen besinlerin belirlenmesi,
sıvı tüketiminin düzenlenmesi,
yeterli enerji ve protein alımının desteklenmesi,
lif ve sıvı alımının değerlendirilmesi,
öğün saatlerinin yeniden düzenlenmesi
gibi değişiklikler değerlendirilebilir.
Ancak şiddetli veya devam eden kusma, belirgin ağırlık kaybı ya da yeterli sıvı ve besin alınamaması durumunda tıbbi değerlendirme gerekir.
Gestasyonel Diyabette Beslenme
Gestasyonel diyabet (gebelik diyabeti) tanısı sonrasında beslenme, tıbbi takip sürecinin önemli bileşenlerinden biridir.
Gestasyonel diyabette amaç karbonhidratları tamamen ortadan kaldırmak değildir.
Karbonhidratların miktarı, türü ve gün içerisindeki dağılımı; öğün düzeni, kan şekeri ölçümleri, gebelik haftası ve annenin beslenme gereksinimleri birlikte değerlendirilmelidir.
Beslenme programı kadın hastalıkları ve doğum hekiminin ve gerektiğinde ilgili diğer hekimlerin yürüttüğü tıbbi takiple uyumlu şekilde planlanmalıdır.
Konuyu daha ayrıntılı incelemek için Gestasyonel Diyabette Beslenme rehberini okuyabilirsiniz.
Gebelikte Besin Güvenliği
Hamilelik döneminde yalnızca hangi besinlerin tüketildiği değil, besinlerin nasıl hazırlandığı, pişirildiği ve saklandığı da önemlidir.
Çiğ veya yeterince pişmemiş et ve yumurta, pastörize edilmemiş süt ürünleri ve uygun şekilde temizlenmemiş sebze ve meyveler gıda kaynaklı enfeksiyonlar açısından dikkatle değerlendirilmelidir.
Besin güvenliği açısından;
etlerin uygun şekilde pişirilmesi,
sebze ve meyvelerin iyi temizlenmesi,
çiğ ve pişmiş besinlerin birbirinden ayrılması,
mutfakta çapraz bulaşın önlenmesi,
besinlerin uygun koşullarda saklanması
önem taşır.
Gebelikte Kafein ve Bitki Çayları
Gebelik döneminde günlük toplam kafein alımı dikkate alınmalıdır.
Kafein yalnızca kahvede bulunmaz; çay, çikolata, kola ve bazı içecekler de günlük kafein tüketimine katkıda bulunabilir.
Benzer şekilde bir ürünün veya bitki çayının “doğal” olması gebelik döneminde otomatik olarak güvenli olduğu anlamına gelmez.
Bazı bitkisel ürünlerin gebelik dönemindeki güvenliliğine ilişkin yeterli veri bulunmayabilir. Düzenli kullanılan bitki çayları, bitkisel ürünler ve takviyeler bu nedenle ilgili sağlık profesyonelleriyle değerlendirilmelidir.
Emzirme Döneminde Beslenme
Gebelik döneminin sona ermesiyle annenin beslenme gereksinimleri bir anda ortadan kalkmaz.
Doğum sonrasında ve özellikle emzirme döneminde enerji ve bazı besin ögesi gereksinimleri değişebilir. Bu dönemde annenin yeterli ve dengeli beslenmesi desteklenirken süt üretiminin oluşturduğu gereksinimler de dikkate alınmalıdır.
Ancak bu sayfanın temel konusu gebelik döneminde beslenme danışmanlığıdır. Emzirme dönemine ilişkin süt üretimi, annenin beslenmesi, kilo yönetimi ve sık karşılaşılan soruları ayrı rehberde ayrıntılı olarak ele aldım.
Doğum sonrası dönem için Anne Sütü ve Emzirme Döneminde Beslenme rehberini inceleyebilirsiniz.
Ankara Hamile Diyetisyeni ve Gebelikte Beslenme Danışmanlığı
Ankara'da hamile diyetisyeni veya gebelik diyetisyeni desteği arayan anne adaylarıyla Çankaya/Çukurambar'daki kliniğimde yüz yüze görüşmeler gerçekleştiriyorum.
Danışmanlık sürecinde yalnızca ne yediğinizi değil; gebelik haftanızı, sağlık durumunuzu, kan bulgularınızı, günlük yaşamınızı, çalışma düzeninizi ve beslenme alışkanlıklarınızı birlikte değerlendiriyorum.
Amacım anne adayına kısa süre uygulanıp bırakılacak standart bir liste vermek yerine gebelik boyunca günlük hayat içerisinde uygulanabilecek kişiselleştirilmiş bir beslenme düzeni oluşturmaktır.
Yüz yüze görüşmelerin genel işleyişi hakkında bilgi için Ankara Yüz Yüze Beslenme Danışmanlığı sayfasını inceleyebilirsiniz.
Ankara dışında yaşayan danışanlar ise Online Beslenme Danışmanlığı sayfasından görüşme seçenekleri hakkında bilgi alabilir.
Sık Sorulan Sorular
Hamilelikte diyetisyene ne zaman gidilir?
Gebelik planlama döneminden başlayarak gebeliğin herhangi bir döneminde beslenme değerlendirmesi yapılabilir. Diyetisyene başvurmak için mutlaka fazla kilo almayı veya gestasyonel diyabet gibi bir sağlık sorununun ortaya çıkmasını beklemek gerekmez.
Hamile diyetisyeni ne yapar?
Hamilelik döneminde çalışan diyetisyen; anne adayının gebelik haftasını, gebelik öncesi ve mevcut vücut ağırlığını, beslenme alışkanlıklarını, kan bulgularını, sağlık durumunu ve günlük yaşamını değerlendirerek bireysel gereksinimlerine uygun bir beslenme programı oluşturur. Takip sürecinde gereksinimler değiştikçe program yeniden düzenlenebilir.
Gebelik diyetisyeni ile çalışmak için gebelik diyabeti olması gerekir mi?
Hayır. Gebelikte diyetisyen desteği yalnızca gestasyonel diyabet durumunda alınmaz. Gebelik boyunca yeterli ve dengeli beslenmenin desteklenmesi, uygun ağırlık kazanımının izlenmesi veya günlük beslenmenin düzenlenmesi amacıyla da danışmanlık alınabilir.
Hamilelikte kilo vermek için diyet yapılır mı?
Gebelik döneminde temel hedef kilo vermek değildir. Gebelik öncesi vücut ağırlığı, gebelik haftası, bebeğin gelişimi ve annenin sağlık durumu dikkate alınarak uygun ağırlık kazanımının desteklenmesi hedeflenir.
Gebelikte kaç kilo alınmalıdır?
Gebelik boyunca önerilen ağırlık kazanımı herkes için aynı değildir. Gebelik öncesindeki beden kütle indeksi, gebelik haftası, tekil veya çoğul gebelik ve bireysel sağlık durumu gibi faktörlere göre değerlendirilmelidir.
Gestasyonel diyabette diyetisyen desteği alınabilir mi?
Evet. Gestasyonel diyabette beslenme tıbbi yönetimin önemli parçalarından biridir. Beslenme programı annenin ve bebeğin gereksinimleri, kan şekeri değerleri ve tıbbi takip dikkate alınarak kişiselleştirilmelidir.
Ankara'da hamile diyetisyeni olarak yüz yüze danışmanlık veriyor musunuz?
Evet. Ankara Çankaya/Çukurambar'daki kliniğimde gebelik dönemine yönelik yüz yüze beslenme danışmanlığı veriyorum.
Hamilelikte online beslenme danışmanlığı alınabilir mi?
Uygun durumlarda görüşmeler online olarak da gerçekleştirilebilir. Görüşme seçeneğinin kişinin durumuna uygunluğu ve danışmanlık kapsamı önceden değerlendirilmelidir.
Gebelikte Beslenme Danışmanlığı İçin Randevu
Hamilelik döneminde beslenmenin amacı yasaklarla dolu bir diyet uygulamak değil; anne adayının gereksinimlerini karşılayan, bebeğin normal büyüme ve gelişimini destekleyen ve günlük yaşam içerisinde sürdürülebilen bir beslenme düzeni oluşturmaktır.
Gebelik haftanıza, mevcut beslenme düzeninize, kan bulgularınıza ve günlük yaşamınıza göre kişiselleştirilmiş bir beslenme programı oluşturmak için iletişim ve randevu sayfasından bilgi alabilirsiniz.
Yüz yüze danışmanlık: Ankara – Çankaya / Çukurambar
Online danışmanlık: Uygun durumlarda online görüşme seçeneği
Diyetisyen Emel Yılmaz Hakkında
Diyetisyen Emel Yılmaz, Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü'nden Şeref Öğrencisi olarak mezun olmuş, Gazi Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü'nde yüksek lisans eğitimini tamamlamıştır.
12 yılı aşkın kamu ve klinik deneyimi bulunan Emel Yılmaz; T.C. Sağlık Bakanlığı bünyesinde obezite, diyabet, sağlıklı beslenme ve halk sağlığı alanlarında görev almış, ulusal düzeyde yürütülen beslenme ve sağlık çalışmalarında yer almıştır.
Halen Ankara Çankaya/Çukurambar'daki kliniğinde kişiye özel beslenme danışmanlığı hizmeti vermektedir.
Bilgilendirme: Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amacı taşır ve tıbbi tanı veya tedavi yerine geçmez. Gebelik dönemindeki tıbbi takip, tanı ve gerekli tedaviler kadın hastalıkları ve doğum hekiminiz ve ilgili sağlık profesyonelleri tarafından yürütülmelidir.
